Marktontwikkeling: Aluminium (CN 76) — 2015–2025
Inleiding
Dit rapport analyseert de handelsontwikkelingen van aluminium en werken van aluminium (gedeeld hoofdstuk 76) door de Europese Unie met landen buiten de EU over de periode 2015–2025. De gegevens tonen een aanzienlijke toename in de importwaarde en een verslechtering van het handelstekort, terwijl de exportwaarde steeg. Belangrijke dynamieken omvatten verschuivingen in handelspartners, toenemende importafhankelijkheid en de impact van mondiale schokken.
De groeiende kloof: een structureel verslechterende handelsbalans
De EU heeft een structureel tekort op de handel in aluminium, dat in de onderzochte periode aanzienlijk is gegroeid. Dit duidt op een groeiende binnenlandse vraag die niet volledig door eigen productie en export gedekt kan worden.
Importstijging overtreft exportgroei
De totale importwaarde van aluminium stijgt met 62,2% van €20,01 miljard in 2015 tot €32,46 miljard in 2025. De exportwaarde groeide met 40,0%, van €13,60 miljard tot €19,04 miljard. Hierdoor is het handelstekort (in waarde) met 109,3% toegenomen tot €13,42 miljard in 2025. (Handelsoverzicht)
| Indicator | 2015 | 2025 | Verandering (%) |
|---|---|---|---|
| Importwaarde (€ mld) | 20,01 | 32,46 | +62,2% |
| Exportwaarde (€ mld) | 13,60 | 19,04 | +40,0% |
| Handelstekort (€ mld) | -6,41 | -13,42 | -109,3% |
Prijs- en volumestijgingen drijven de waardegroei
De waardestijging van zowel import als export wordt gedreven door stijgende eenheidsprijzen én stijgende volumes. De gemiddelde importprijs steeg met 36,8% tot €3.261 per ton, terwijl het importvolume met 18,6% steeg tot 9,95 miljoen ton. (Handelsoverzicht)
Herijking van de handelskaart: verschuivende partners en leveranciers
De geopolitieke spanningen, met name het uitbreken van het conflict in Oekraïne, hebben geleid tot een drastische herstructurering van de importstromen voor aluminium.
Einde van de Russische dominantie en opkomst van alternatieven
De import uit Rusland, in 2015 nog de op een na grootste leverancier, is met 71,5% gedaald naar €754 miljoen in 2025. Deze daling werd gecompenseerd door forse stijgingen van importen uit andere landen. Turkije (+147,1%) en IJsland (+210,3%) zijn uitgegroeid tot belangrijke alternatieve leveranciers. De import uit China bleef ook sterk (+71,9%). (Top handelspartners)
| Importpartner | 2015 (€ mld) | 2025 (€ mld) | Verandering (%) |
|---|---|---|---|
| Noorwegen | 2,99 | 4,54 | +51,9% |
| Rusland | 2,64 | 0,75 | -71,5% |
| China | 2,33 | 4,01 | +71,9% |
| Turkije | 1,19 | 2,94 | +147,1% |
| IJsland | 0,71 | 2,20 | +210,3% |
Exportmarkten blijven stabiel met enkele uitschieters
De belangrijkste exportmarkten voor de EU zijn de Verenigde Koninkrijk, Zwitserland en de Verenigde Staten, die gezamenlijk een stabiele basis vormen. De export naar India liet een sterke groei zien van 183,6%. (Top handelspartners)
Minder geconcentreerde invoerstromen
De Herfindahl-Hirschman Index (HHI) voor de import daalde van 875 tot 679, wat wijst op een grotere diversificatie van leveranciers. De EU is minder afhankelijk van een klein aantal dominante handelspartners geworden. (Concentratie)
Interne structuur en kwetsbaarheid: productie, specialisatie en schokken
Ondanks een groeiende binnenlandse productie is de netto importafhankelijkheid van de EU voor aluminium sterk toegenomen, wat de kwetsbaarheid voor externe schokken vergroot.
EU-productie stijgt, maar exportneiging daalt
De EU-productie van aluminium vertoont een aanzienlijke groei in waarde (van €20,9 miljard in 2015 tot €98,0 miljard in 2025). Echter, de exportneiging (het aandeel van de productie dat wordt geëxporteerd) is met 42,0% gedaald tot slechts 19,3% in 2025. Dit suggereert dat een groter deel van de binnenlandse productie voor interne consumptie wordt aangewend. (Kwetsbaarheid)
Stijgende netto importafhankelijkheid
De netto importafhankelijkheid, die het tekort aan eigen productie meet, is explosief gestegen van 1,84% in 2015 naar 10,20% in 2025. Dit bevestigt dat de groeiende vraag naar aluminium in de EU voor een steeds groter deel door invoer wordt gedekt. (Kwetsbaarheid)
Prijsschokken in 2022 reflecteren mondiale energiecrisis
Het jaar 2022 laat een reeks significante prijsschokken zien in de export naar onder andere Japan (prijsschift van +51,7%) en Zuid-Korea (+70,8%). Deze pieken correleren met de wereldwijde energiecrisis en aanbodverstoringen als gevolg van de oorlog in Oekraïne, die de aluminiumproductie- en transportkosten wereldwijd opdreef. (Schokken)
Conclusie
De periode 2015–2025 kenmerkt zich voor de EU-aluminiummarkt door een structurele verschuiving naar een grotere importafhankelijkheid. Het handelstekort is meer dan verdubbeld, gedreven door een combinatie van vraaggroei en prijsstijgingen. De geopolitieke gebeurtenissen, met name de oorlog in Oekraïne, hebben geleid tot een radicale herinrichting van de leveranciersbasis, waarbij de afhankelijkheid van Rusland is afgebouwd ten gunste van partners als Turkije, IJsland en China. Hoewel de EU-productie is toegenomen, is de exportneiging afgenomen, wat wijst op een grotere interne absorptie van deze productie. De combinatie van een hoge importafhankelijkheid en bewezen kwetsbaarheid voor wereldwijde prijsschokken onderstreept de strategische uitdagingen voor de Europese aluminiumsector.