Rozwój rynku: Szkło i wyroby szklane (CN 70) — 2015–2025

Wstęp

W latach 2015–2025 handel zagraniczny Unii Europejskiej szkłem i wyrobami ze szkła (dział CN 70) przeszedł głęboką transformację. Tradycyjna nadwyżka handlowa stopniała niemal do zera, głównie za sprawą dynamicznego wzrostu importu, który znacząco wyprzedził ekspansję eksportu. Raport analizuje te zmiany w trzech uzupełniających się obszarach: erozji bilansu handlowego, przebudowie geografii dostaw połączonej z szokami cenowymi oraz zróżnicowanej dynamice poszczególnych segmentów produktowych. Wszystkie przywoływane dane pochodzą z pulpitów analitycznych Trade Dashboard i odnoszą się wyłącznie do wymiany UE z krajami spoza UE.

1. Erozja nadwyżki handlowej: dynamiczny wzrost importu zmienia bilans sektora szklarskiego UE

Wartość unijnego eksportu rosła umiarkowanie, podczas gdy import zwiększył się o blisko dwie trzecie, a saldo niemal całkowicie zanikło

W 2015 r. eksport UE wyniósł 7,88 mld EUR, w 2025 r. osiągnął 8,53 mld EUR (+8,2%). W tym samym czasie import podskoczył z 5,17 mld EUR do 8,44 mld EUR (+63,3%). W rezultacie dodatnie saldo handlowe skurczyło się z 2,71 mld EUR do zaledwie 0,084 mld EUR (–96,9%) (Ogólny przegląd handlu). Za tymi wartościami kryły się przeciwstawne trendy ilościowe: wolumen eksportu zmalał o 6,6% (z 3,80 mln ton do 3,55 mln ton), natomiast wolumen importu wzrósł o 51,5% (z 3,48 mln ton do 5,28 mln ton). Silniejszy wzrost wartości niż ilości znalazł odbicie w cenach jednostkowych – przeciętna cena eksportowa wzrosła z 2 075 do 2 404 EUR/t (+15,9%), a importowa z 1 485 do 1 600 EUR/t (+7,7%).

Źródło: Ogólny przegląd handlu.

Struktura geograficzna eksportu pozostała relatywnie stabilna, podczas gdy import silnie skoncentrował się na kilku rosnących dostawcach

Głównymi odbiorcami unijnego szkła były niezmiennie Wielka Brytania, Szwajcaria i Stany Zjednoczone. Eksport do Wielkiej Brytanii zmniejszył się nieznacznie (–2,7%, do 1,43 mld EUR), do Szwajcarii wzrósł o 29,4% (do 0,82 mld EUR), a do USA o 8,5% (do 1,55 mld EUR) (Najważniejsi partnerzy handlowi). Wyraźny wzrost odnotowano także w dostawach do Turcji (+56,1%) oraz Serbii (+94,9%). Po stronie importu dominowały Chiny, których wartość dostaw wzrosła ze 1,69 mld EUR do 3,63 mld EUR (+115,3%). Bardzo szybko rósł również import z Turcji (+107,4%, do 0,73 mld EUR) i Egiptu (+218,4%, do 0,19 mld EUR). Import z Rosji załamał się – spadł z 79,7 mln EUR do 18,1 mln EUR (–77,3%), głównie po 2022 r.

Źródło: Najważniejsi partnerzy handlowi.

Wewnątrz UE największymi eksporterami pozostały Niemcy, ale najszybszy przyrost importu odnotowały Niderlandy, Hiszpania i Polska

Niemcy eksportowały w 2025 r. towary o wartości 2,62 mld EUR (+6,2% od 2015 r.), Francja – 1,08 mld EUR (–9,9%), Włochy – 0,88 mld EUR (+3,6%) (Raportujący). Po stronie importu wszystkie większe gospodarki zwiększyły zakupy: Niderlandy z 0,36 do 0,81 mld EUR (+122,3%), Hiszpania z 0,37 do 0,78 mld EUR (+111,4%), Polska z 0,24 do 0,64 mld EUR (+171,4%). Takie tempo wzrostu importu tłumaczy postępującą utratę nadwyżki w skali całej Unii.

Wskaźnik zależności od importu netto przesunął się z –10,4% do –1,9%, sygnalizując koniec ery wyraźnego eksportera netto

Współczynnik net import reliance obniżył się (w wartościach bezwzględnych) z –10,4% w 2015 r. do –1,9% w 2024 r. (zmiana o 81,4%) (Zależność od importu netto). Towarzyszył temu wzrost handlowej intensywności z 23,2% do 31,0% oraz eksportowej skłonności z 17,2% do 19,1% – sektor stawał się coraz bardziej otwarty, ale jednocześnie tracił samowystarczalność.

2. Nowa geografia dostaw i wstrząsy cenowe: koncentracja i niestabilność w łańcuchu dostaw

Import UE de facto zdublował zaangażowanie Chin i Turcji, przy jednoczesnym załamaniu dostaw z Rosji i wzroście ryzyka geopolitycznego

Udział Chin w imporcie wzrósł z 32,6% do 43,0%, Turcji z 6,8% do 8,6%, natomiast Rosja wypadła z grona znaczących dostawców (spadek z 1,5% do 0,2%). Import z Ukrainy i Egiptu również urósł, co zwiększyło ekspozycję na rynki wschodzące i niestabilne (Najważniejsi partnerzy handlowi).

Koncentracja importu mierzona wskaźnikiem HHI wzrosła do ponad 2 200 punktów, podczas gdy eksport pozostał rozproszony

Wskaźnik Herfindahla-Hirschmana dla importu podniósł się z 1 670 w 2015 r. do 2 200 w 2025 r. (+31,7%), co wskazuje na rosnącą zależność od wąskiej grupy dostawców (Koncentracja handlu (HHI)). Dla eksportu HHI pozostał na niskim poziomie 855 (–3,6%), co świadczy o utrzymującej się dywersyfikacji odbiorców.

Zmienność ilościowa dostaw była szczególnie wysoka w przypadku partnerów dotkniętych konfliktami i restrykcjami handlowymi

Współczynnik zmienności wolumenów importu (CV) osiągał skrajne wartości dla Rosji (0,71), Ukrainy (0,32), Egiptu (0,37) i Białorusi (0,34) (Zmienność dostaw). Po stronie eksportu największą niestabilnością charakteryzowały się dostawy do Rosji i Ukrainy (CV powyżej 0,51) co jest bezpośrednim echem wojny i sankcji.

W 2022 r. wystąpiła seria gwałtownych szoków cenowych – najsilniejsze z nich dotknęły import z Egiptu, Turcji i Malezji oraz eksport do Serbii i Bośni i Hercegowiny

W centrum roku 2022 odnotowano anomalie cenowe odzwierciedlające skok kosztów energii i surowców związany z wojną w Ukrainie (Wstrząsy cenowe). I tak, cena importowa szkła z Egiptu wzrosła o 34,7% względem odniesienia, z Turcji o 37,1%, z Malezji o 32,8%. W eksporcie szok cenowy dla Serbii wyniósł +29,9%, a dla Bośni i Hercegowiny +45,0%. W przypadku Wielkiej Brytanii zaobserwowano skok ceny eksportowej o 24,2%, który następnie przeszedł w trwały wzrost.

Źródło: Wstrząsy cenowe.

3. Segmenty produktowe pod presją: od szyb opakowaniowych po włókna szklane – zróżnicowana dynamika i eskalacja cen

W imporcie dominowały opakowania szklane (7010) oraz włókna szklane (7019), a ich dynamika odzwierciedla popyt przemysłowy i konsumencki

Analiza porównawcza segmentów (Struktura produktowa handlu) pokazuje, że największy przyrost wartości w imporcie odnotowały pojemniki szklane (7010) – z 0,48 mld EUR do 1,14 mld EUR (+137,5%) – oraz włókna szklane (7019) – z 1,22 mld EUR do 1,56 mld EUR (+28,0%). Silnie rosły też dostawy szkła bezpiecznego (7007) i wyrobów stołowych (7013).

Źródło: Struktura produktowa handlu.

Eksport koncentrował się na wyrobach stołowych (7013), szkle bezpiecznym (7007) i opakowaniach (7010), ale wolumeny malały, a jednostkowe ceny szybko rosły

Wartość eksportu wyrobów stołowych (7013) nieznacznie spadła z 1,40 mld EUR do 1,32 mld EUR (–6,0%), przy jednoczesnym skurczeniu się wolumenu z 372 tys. ton do 213 tys. ton. Cena jednostkowa wzrosła w tym segmencie z 3 775 EUR/t do 6 196 EUR/t. Podobnie w szkle bezpiecznym – wartość spadła z 1,13 mld EUR do 1,03 mld EUR (–8,5%), a cena z 3 499 do 4 279 EUR/t. Jedynie opakowania (7010) zanotowały wzrost wartości eksportu (+28,0%), przy nieznacznie zwiększonym wolumenie.

Źródło: Struktura produktowa handlu.

Ceny jednostkowe w handlu zagranicznym uległy trwałemu podniesieniu po 2021 r., szczególnie w segmentach energochłonnych – szkła bezpiecznego, luster i włókien szklanych

W imporcie cena luster (7009) wzrosła z 5 271 do 5 398 EUR/t, a szkła bezpiecznego z 1 948 do 1 933 EUR/t, przy czym w 2022 r. sięgnęły one odpowiednio 6 232 i 2 228 EUR/t, co obrazuje skalę szoku. W eksporcie cena elementów izolacyjnych (7008) wzrosła z 3 163 do 3 507 EUR/t. Te trwałe podwyżki odzwierciedlają wzrost kosztów gazu i energii elektrycznej, kluczowych w procesie wytopu i formowania szkła.

Produkcja unijna w ujęciu wartościowym rosła znacznie szybciej niż w ujęciu ilościowym, potwierdzając inflację kosztową

Między 2015 a 2024 r. wolumen produkcji zwiększył się z 82,5 mld kg do 91,6 mld kg (+7,4%), natomiast wartość sprzedanej produkcji wzrosła z 19,6 mld EUR do 29,3 mld EUR (+61,0%) (Wolumeny produkcji). Wynikająca z tego implikowana cena producenta wzrosła przeciętnie o ok. 33% – trend zbieżny z tym obserwowanym w handlu zagranicznym.

Wnioski

Unijny handel szkłem i wyrobami szklanymi wszedł w nową fazę: trwale wyższy import, głównie z Chin i Turcji, doprowadził do niemal całkowitego zniwelowania tradycyjnej nadwyżki. Koncentracja dostawców wzrosła, a wstrząs cenowy z 2022 r. unaocznił wrażliwość łańcucha na koszty energii i geopolitykę. Segmenty produktowe rozwijają się nierównomiernie – podczas gdy opakowania i włókna szklane napędzają wymianę, wyroby stołowe i szkło bezpieczne doświadczają silnej eskalacji cen przy spadających wolumenach. Łącznie obraz ten wskazuje na stopniową utratę samowystarczalności UE w zakresie szkła, co stawia przed branżą wyzwania związane z bezpieczeństwem dostaw i stabilnością kosztów.