Rozwój rynku: Żywe zwierzęta (CN 01) — 2015–2025

Wprowadzenie

Handel żywymi zwierzętami (dział CN 01) obejmuje bydło, trzodę chlewną, owce, kozy, drób, konie oraz pozostałe zwierzęta żywe przeznaczone głównie do dalszego chowu, reprodukcji lub uboju. W latach 2015–2025 Unia Europejska odnotowała wyraźny wzrost wartości zarówno eksportu, jak i importu, przy jednoczesnych głębokich przetasowaniach geograficznych i zmianach struktury wewnątrzunijnej. Niniejszy raport analizuje główne tendencje na podstawie danych dotyczących handlu z krajami spoza UE.

Wzrost wartości eksportu napędzany cenami mimo kurczącego się wolumenu

Z ogólnego przeglądu handlu wynika, że wartość unijnego eksportu żywych zwierząt zwiększyła się o 37,2% – z 2,71 mld EUR w 2015 r. do 3,72 mld EUR w 2025 r., podczas gdy wolumen dostaw spadł o 13,6% (z 532,98 tys. ton do 460,32 tys. ton).
Efektem rozbieżności między wartością a ilością był silny wzrost średniej ceny eksportowej o 58,9%, do poziomu 8 090 EUR za tonę w 2025 r., co oznacza, że za każdą eksportowaną jednostkę uzyskiwano coraz wyższe przychody.
W segmencie bydła (CN 0102) ilość wywożona spadła z 344,9 tys. ton do 233,8 tys. ton, lecz cena wzrosła z 2 945 do 4 248 EUR/t; podobnie drób (CN 0105) odnotował spadek wolumenu z 18,2 tys. ton do 12,6 tys. ton i wzrost ceny z 18 680 do 37 253 EUR/t – jak pokazują dane porównania produktów.
Po stronie importu dynamika była odmienna: wartość przywozu wzrosła o 42,1% (z 598 mln EUR do 850 mln EUR), ale w znacznie większym stopniu za sprawą wolumenu (+29,1%) niż cen (+10,2%), przy czym najsilniej zwiększył się przywóz owiec i kóz (CN 0104) – z 979 ton do 6,5 tys. ton, co przy wzroście ceny jednostkowej z 3 366 do 8 016 EUR/t przełożyło się na skok wartości z 3,3 mln EUR do 52,1 mln EUR.

Głębokie przeobrażenia kierunków eksportu – od załamania w Turcji po dynamiczny wzrost w Izraelu i Algierii

Główni partnerzy handlowi uwidaczniają, że Wielka Brytania pozostała najważniejszym odbiorcą (wzrost eksportu o 47,9% do 746 mln EUR), natomiast udział Turcji załamał się – wartość sprzedaży spadła z 322 mln EUR w 2015 r. do 24,6 mln EUR w 2025 r. (spadek o 92,4%).
Równolegle eksport do Izraela wzrósł niemal pięciokrotnie (z 61,7 mln EUR do 351,3 mln EUR, +469,7%), do Algierii ponad dwukrotnie (z 71,7 mln EUR do 173,0 mln EUR, +141,2%), a do Jordanii o 62,2%; dotychczasowi duzi odbiorcy – Libia i Liban – stracili odpowiednio 77,9% i 55,8% wartości.
Wysoka zmienność dostaw jest widoczna we współczynnikach zmienności wolumenu obliczonych dla głównych rynków: dla Turcji CV wynosi 0,62, Libii 0,62, Algierii 0,53, a Maroka aż 0,99, co odzwierciedla zarówno popytowe szoki, jak i zmienne warunki handlowe.
Zidentyfikowany szok cenowy w eksporcie do Maroka w 2022 r. – wzrost ceny jednostkowej o 32,3% przy jednoczesnym spadku wolumenu do 9,5 tys. ton – został zastąpiony w latach 2023–2024 gwałtownym zwiększeniem dostaw (średnio 73,9 tys. ton), co świadczy o silnych wahaniach podaży i popytu na tym rynku.
Po stronie importu dominował niezmiennie rynek brytyjski (wzrost z 433 mln EUR do 603 mln EUR, +39,5%), a wśród pozostałych dostawców największą zmiennością ilościową cechowały się Chile (CV 2,52) i Białoruś (CV 0,89), przy czym ich udziały wartościowe pozostały niewielkie.

Nowy układ sił wśród unijnych eksporterów – Irlandia, Rumunia i Węgry zyskują kosztem Francji i Niemiec

Najwięksi unijni eksporterzy przeszli głęboką transformację: Irlandia zwiększyła sprzedaż o 60,8% (do 598 mln EUR), a Rumunia aż o 167,0% (z 163 mln EUR do 435 mln EUR), stając się drugim co do wielkości eksporterem; Węgry odnotowały wzrost o 72,7% (do 249 mln EUR).
Jednocześnie wartość eksportu Francji obniżyła się o 7,5% (z 450 mln EUR do 416 mln EUR), a Niemiec o 9,3% (z 294 mln EUR do 266 mln EUR), co sygnalizuje postępującą koncentrację produkcji żywca w krajach o niższych kosztach lub specjalizujących się w chowie zwierząt.
W imporcie wewnątrzunijnym czołową rolę odgrywała Irlandia (391 mln EUR w 2025 r., +32,4%), a najszybciej rósł przywóz do Francji (+125,7%) i Holandii (+134,9%), co wskazuje na rolę tych krajów jako węzłów redystrybucyjnych i centrów przetwórczych.
Specjalizacja eksportowa mierzona wskaźnikiem RSCA pokazuje, że Dania (0,78), Chorwacja (0,54) i Francja (0,52) posiadają najsilniejszą przewagę komparatywną w handlu żywymi zwierzętami, podczas gdy Malta, Finlandia, Grecja i Włochy są w tym segmencie wyraźnie niedoreprezentowane.

Wnioski

W latach 2015–2025 unijny handel żywymi zwierzętami charakteryzował się silnym wzrostem wartości eksportu, napędzanym przede wszystkim rosnącymi cenami jednostkowymi przy jednoczesnym spadku wolumenu wywozu bydła i drobiu. Rynki eksportowe uległy radykalnej reorientacji: załamał się popyt w Turcji, Libii i Libanie, natomiast gwałtownie wzrosło znaczenie Izraela, Algierii i Jordanii, co wiązało się z dużą zmiennością dostaw i występowaniem szoków cenowych. Wewnątrz Unii nastąpiło wyraźne przesunięcie potencjału eksportowego – Irlandia utrzymała pozycję lidera, ale to Rumunia i Węgry odnotowały największe przyrosty, podczas gdy Francja i Niemcy traciły udziały. Import rósł dzięki zwiększonemu przywozowi owiec i kóz oraz koni, a jego głównym źródłem niezmiennie pozostawała Wielka Brytania. Te tendencje odzwierciedlają zarówno zmiany strukturalne w europejskiej produkcji zwierzęcej, jak i przesunięcia geopolityczne na światowych rynkach rolnych.