Rozwój rynku: Żywe drzewa i rośliny (CN 06) — 2015–2025

Wprowadzenie

Handel zagraniczny Unii Europejskiej produktami objętymi Działem 6 Nomenklatury Scalonej (żywe drzewa, cebulki, kwiaty cięte i liście ozdobne) odnotował w latach 2015–2025 wyraźny, blisko 40‑procentowy wzrost wartości po obu stronach wymiany. Łączny eksport wzrósł z 3,34 mld EUR do 4,64 mld EUR, a import z 1,59 mld EUR do 2,21 mld EUR, co podniosło nadwyżkę handlową UE o 38,7 % – do 2,43 mld EUR w 2025 r. (Dane ogólne). Za tymi zmianami kryją się jednak odmienne tendencje wolumenowe i cenowe, silne przesunięcia geograficzne wśród partnerów oraz szoki podażowe, które ukształtowały rynek w analizowanym okresie.

1. Wzrost wartości handlu napędzany cenami, nie wolumenem

O ile wartość handlu dynamicznie rosła, o tyle fizyczny wolumen wymiany pozostawał stabilny (eksport) lub wręcz malał (import). Kluczowym motorem okazały się ceny jednostkowe, zwłaszcza w imporcie.

Eksport: wartość w górę przy niemal niezmienionej ilości

Wartość unijnego eksportu zwiększyła się o 39,0 % – z 3,34 mld EUR do 4,64 mld EUR. Równocześnie wolumen (w tonach) wzrósł jedynie o 5,6 % (z 1,16 mln t do 1,23 mln t), a cena jednostkowa podskoczyła o 31,6 % (z 2 875 EUR/t do 3 785 EUR/t). Ten wzrost cen był szczególnie widoczny w segmencie cebul i bulw (CN 0601, +69,0 % ceny) oraz kwiatów ciętych (CN 0603, +41,5 %), podczas gdy rośliny żywe (CN 0602) odnotowały +36,7 % wzrostu ceny przy wzroście ilości o 11,1 % – największym w strukturze eksportu. (Podział na pozycje CN)

• Główne segmenty eksportowe (2025):

Import: mniejszy wolumen, gwałtownie droższe produkty

W imporcie wartość wzrosła o 39,3 % (do 2,21 mld EUR), mimo że sprowadzono o 14,4 % mniej towarów (spadek z 503,5 tys. t do 431,1 tys. t). Cena jednostkowa importu wystrzeliła o 62,8 % – z 3 154 EUR/t do 5 134 EUR/t. Największy skok cenowy dotyczył kwiatów ciętych (CN 0603), gdzie cena wzrosła z 3 035 EUR/t do 6 042 EUR/t (+99,1 %), przy jednoczesnym spadku wolumenu o 21,6 %. Rośliny żywe (CN 0602) zdrożały o 12,6 % (do 3 744 EUR/t), a ilość wzrosła o 33,3 %. (Dane ogólne, Podział na pozycje CN)

2. Zmiany geograficzne: od Rosji i Wielkiej Brytanii do nowych rynków w Ameryce Łacińskiej

Struktura partnerów handlowych uległa istotnym przesunięciom – zarówno po stronie eksportu, jak i importu. Obok skutków sankcji ujawniły się szybko rosnące powiązania z Ameryką Łacińską oraz przetasowania wewnątrz samej UE.

Główni partnerzy eksportowi: Wielka Brytania liderem, Rosja traci, Ameryka zyskuje

Największym odbiorcą pozostała Wielka Brytania, do której eksport wzrósł o 27,7 % (do 1,61 mld EUR). Dynamicznie rósł też eksport do Szwajcarii (+34,2 %, 601 mln EUR) i Stanów Zjednoczonych (+50,2 %, 331 mln EUR). Eksport do Rosji spadł o 19,9 % (do 329 mln EUR), a załamanie na Białorusi w 2025 r. (po skoku w 2024) podkreśla niepewność na rynkach wschodnich. (Główni partnerzy)

• Eksport UE – pierwszych pięciu partnerów (2025):

Import: Ekwador i Kolumbia nowymi potęgami, rola Kenii stabilna

W imporcie zdecydowanie wyróżnia się rajd Ekwadoru (+128,5 %, do 423 mln EUR) i Kolumbii (+133,4 %, do 229 mln EUR). Kenia utrzymała pozycję największego dostawcy (513 mln EUR, +31,9 %), podczas gdy import z Kostaryki spadł o 26,2 %, a z Wielkiej Brytanii – już po Brexicie – o 27,0 %. Chiny zwiększyły dostawy o 68,1 % (do 83 mln EUR). (Główni partnerzy)

• Import UE – pierwszych pięciu partnerów (2025):

Przebudowa wewnątrz UE: dominacja Holandii i spektakularny upadek Litwy

Wśród państw członkowskich absolutnym centrum handlu jest Holandia – zarówno w eksporcie (3,61 mld EUR, +49,2 %), jak i imporcie (1,72 mld EUR, +46,5 %). Wyraźnie wzrosła rola Hiszpanii i Włoch. Na przeciwnym biegunie znalazła się Litwa, której eksport załamał się o 98,9 % (ze 127 mln EUR w 2015 r. do zaledwie 1,4 mln EUR w 2025 r.). (Kraje członkowskie)

3. Specjalizacja i szoki cenowe: Holandia jako centrum, a rok 2022 jako punkt zwrotny w imporcie

Wysoka koncentracja handlu wokół Holandii współistnieje z malejącą koncentracją eksportu do partnerów oraz rosnącą koncentracją importu. Jednocześnie dane ujawniają serię gwałtownych szoków cenowych, które zmieniły strukturę kosztów.

Specjalizacja i koncentracja

W 2025 r. Holandia osiągnęła wskaźnik ujawnionej przewagi komparatywnej (RCA) na poziomie 4,71, a udział eksportu tego kraju w całym unijnym eksporcie sekcji CN 06 wyniósł 68,4 % – przy zaledwie 14,5 % udziale w eksporcie ogółem UE. Drugą najbardziej wyspecjalizowaną gospodarką była Dania (RCA 1,67). Z drugiej strony wskaźniki koncentracji HHI dla eksportu spadły z 1 868 do 1 550 (–17,0 %), co świadczy o powolnej dywersyfikacji rynków zbytu, podczas gdy HHI importu wzrosło z 1 047 do 1 181 (+12,8 %), odzwierciedlając większe uzależnienie od kilku dostawców. (Koncentracja, Specjalizacja)

Szoki cenowe – eksport (2018) i import (2022)

Analiza zmienności wskazuje na ogromne wahania ilości w eksporcie do Turcji (współczynnik zmienności CV = 1,32), na Białoruś (0,59) i do Rosji (0,52). W imporcie największą zmiennością cechowały się dostawy z Ugandy (CV = 0,39) i Chin (0,39). (Zmienność)

Wykryto przy tym kilka gwałtownych szoków cenowych:

• W eksporcie w 2018 r. – do Norwegii (cena +76,7 %, przy spadku wolumenu), Turcji (+432,2 %) i Wielkiej Brytanii (+133,1 %). W każdym przypadku gwałtowny wzrost wartości jednostkowej szedł w parze z silnym spadkiem ilości.
• W imporcie w 2022 r. – ceny towarów z Ugandy podskoczyły o 165,6 %, z Etiopii o 86,3 %, a z Kostaryki o 82,5 %, przy jednoczesnym załamaniu wolumenu. Ceny nie powróciły do poziomów sprzed szoku, co sugeruje trwałą zmianę struktury kosztów (np. wyższe koszty frachtu, zmiana asortymentu). (Szoki)

Wnioski

Rynek żywych drzew i roślin (CN 06) w handlu UE z krajami trzecimi w latach 2015–2025 rósł wartościowo dzięki silnym wzrostom cen, podczas gdy wolumen utrzymywał się na stabilnym poziomie (eksport) lub spadał (import). Geografia handlu zmieniła się wyraźnie: na znaczeniu zyskały rynki latynoamerykańskie (Ekwador, Kolumbia) oraz Stany Zjednoczone, zmalała rola Rosji i Kostaryki, a wewnątrz UE dominacja Holandii jeszcze się umocniła, przy jednoczesnym załamaniu eksportu Litwy. Wykryte szoki cenowe (2018 w eksporcie, 2022 w imporcie) pokazują wrażliwość sektora na nagłe zmiany kosztów i logistyki, ale też jego zdolność do utrzymania dodatniego salda wymiany przekraczającego 2,4 mld EUR. Przyszła dynamika zależeć będzie od dalszego kształtowania się cen jednostkowych oraz od stabilności dostaw z kluczowych kierunków pozaunijnych.