Rozwój rynku: Zegarki i zegary (CN 91) — 2015–2025

Wprowadzenie

W latach 2015–2025 unijny handel zegarkami i zegarami (dział 91) przeszedł głęboką transformację. Z jednej strony całkowity wolumen obrotów skurczył się dramatycznie, z drugiej – wartość wymiany utrzymała się, a w imporcie nawet wzrosła, za sprawą gwałtownego wzrostu cen jednostkowych. Poniższy raport analizuje główne dynamiki obserwowane w danych: premieryzację oferty, zmiany układu geograficznego partnerów handlowych oraz ewolucję pozycji UE jako producenta i reeksportera dóbr luksusowych.

Wzrost wartości handlu napędzany segmentem zegarków luksusowych przy spadających wolumenach

Całkowity wolumen obrotów istotnie zmalał, ale wartość eksportu i importu pozostała stabilna lub rosła dzięki skokowi cen jednostkowych.

W 2015 r. eksport UE wyniósł 4,39 mld EUR, a w 2025 r. 3,87 mld EUR (-11,8%), mimo że wolumen eksportu spadł o ponad połowę (z 9,52 tys. ton do 4,61 tys. ton). Import wzrósł z 7,68 mld EUR do 8,46 mld EUR (+10,2%), przy jednoczesnym spadku wolumenu z 52,37 tys. ton do 34,55 tys. ton (-34,0%). Ceny eksportowe wzrosły o 81,5% (z 459,5 tys. EUR/tonę do 834,2 tys. EUR/tonę), a importowe o 67,1% (z 146,5 tys. EUR/tonę do 244,8 tys. EUR/tonę) – Przegląd ogólny.

Segmenty zegarków z metali szlachetnych (9101) i pozostałych zegarków (9102) odpowiadają za dominującą część wartości handlu, a ich ceny jednostkowe wzrosły wielokrotnie.

Import zegarków 9101 wzrósł w wartości z 2,23 mld EUR do 2,38 mld EUR (+6,6%), przy czym ilość spadła z 825 ton do 95 ton, a średnia cena jednostkowa poszybowała z 2,70 mln EUR/tonę do 24,90 mln EUR/tonę (wzrost o 822%). Zegarki 9102 zwiększyły wartość importu z 4,52 mld EUR do 5,04 mld EUR (+11,6%), przy spadku ilości z 12,3 tys. ton do 6,66 tys. ton i wzroście ceny z 367 tys. EUR/tonę do 756 tys. EUR/tonę (+106%). W eksporcie analogicznie: 9101 wygenerowało 1,62 mld EUR w 2015 r. i 1,55 mld EUR w 2025 r., przy cenie rosnącej z 12,6 mln EUR/tonę do 17,6 mln EUR/tonę. Dane te wskazują na koncentrację handlu na najdroższych kategoriach – Porównanie segmentów.

W przeciwieństwie do dóbr masowych, kategorie takie jak paski i bransoletki (9113) oraz części (9114) odnotowały solidny wzrost wartości przy zróżnicowanych trendach cenowych.

Import pasków i bransoletek (9113) zwiększył się z 180 mln EUR do 335 mln EUR (+86%), a eksport z 374 mln EUR do 513 mln EUR (+37%). Choć ceny importowe 9113 nieznacznie spadły, skala wzrostu wartości świadczy o rosnącym popycie na akcesoria luksusowe. Eksport części (9114) urósł z 168 mln EUR do 181 mln EUR (+8%), a ceny jednostkowe uległy niemal podwojeniu. Segmenty o niższej wartości (np. zegary 9105) zanotowały natomiast spadek wartości przy stabilnych cenach.

Reorganizacja geograficzna: dominacja Szwajcarii i skutki Brexitu

Szwajcaria umocniła pozycję kluczowego dostawcy, zwiększając udział w imporcie UE i pogłębiając koncentrację rynku.

Import ze Szwajcarii wzrósł z 5,47 mld EUR w 2015 r. do 6,72 mld EUR w 2025 r. (+22,8%), osiągając udział blisko 80% wartości całego importu działu 91. Towarzyszył temu wzrost koncentracji dostawców: wskaźnik HHI dla importu wzrósł z 5476 do 6550 (+19,6%). W eksporcie Szwajcaria pozostała największym partnerem (1,46 mld EUR do 1,56 mld EUR, +6,7%), a HHI eksportu wzrósł z 1950 do 2166 (+11,1%) – Koncentracja HHI.

Import z Wielkiej Brytanii załamał się po Brexicie, a eksport do tego kraju również odnotował głęboki, trwały spadek.

Brytyjski import do UE spadł z 227 mln EUR do 36 mln EUR (-84,1%), a wolumen z 6,9 tys. ton do 130 ton. Eksport unijny do Wielkiej Brytanii skurczył się z 642 mln EUR do 197 mln EUR (-69,3%), przy czym największa korekta nastąpiła po 2020 r. Zmienność handlu z UK (współczynnik zmienności importu 1,33) była najwyższa spośród głównych partnerów – Zmienność.

Skutki wstrząsów cenowych i zmienność handlu z niektórymi partnerami ilustrują wrażliwość łańcuchów dostaw w segmencie dóbr luksusowych.

W analizowanym okresie system zidentyfikował kilka cenowych wstrząsów w eksporcie UE: w 2020 r. ceny do Szwajcarii spadły przejściowo o 19,2% (abnormalność 9,7), w 2021 r. eksport do Maroka podrożał o 100,4%, do Turcji o 92,2%, a w 2023 r. do Japonii o 30,0%. W imporcie największą zmiennością poza UK cechował się handel z Białorusią (CV 1,13) i Hongkongiem (CV 0,61). Natomiast stabilnością odznaczały się dostawy z Chin (CV 0,11) i Szwajcarii (CV 0,21) – Wykryte wstrząsy.

UE jako centrum reeksportu i rosnąca samowystarczalność produkcyjna

Wskaźnik zależności od importu netto obniżył się z ponad 71% do 65%, a w 2018 r. osiągnął nawet najniższy poziom 51,5%.

Zależność od importu netto (NIR) spadła z 71,6% w 2015 r. do 65,3% w 2024 r., przy czym w 2018 r. przejściowo zanotowano minimum 51,5%. Oznacza to, że UE stała się relatywnie mniej uzależniona od zewnętrznych dostawców, choć w wartościach bezwzględnych deficyt handlowy powiększył się z -3,29 mld EUR do -4,59 mld EUR (-39,7%) – Zależność od importu netto.

Produkcja zegarków i zegarów w UE w ujęciu wartościowym wzrosła o ponad połowę, przy niewielkiej zmianie wolumenu, co świadczy o przesunięciu w stronę wyrobów wysokomarżowych.

Według danych o produkcji (PRODCOM), wartość wytworzonych w UE zegarków i zegarów zwiększyła się z 1,56 mld EUR w 2015 r. do 2,38 mld EUR w 2024 r. (+53%), podczas gdy wolumen produkcji pozostał praktycznie stabilny (18,25 mln szt. → 18,49 mln szt., +1,3%). Średnia cena jednostkowa produkcji wzrosła tym samym z 85,2 EUR/szt. do 128,9 EUR/szt. (+51,3%), potwierdzając premieryzację unijnej oferty – Produkcja – wolumeny i wartość.

Skala eksportu znacząco przekracza produkcję, co wskazuje na rolę UE jako globalnego hubu redystrybucyjnego, zwłaszcza dla szwajcarskich zegarków.

Wskaźnik skłonności eksportowej (eksport/produkcja) obniżył się z 313% w 2015 r. do 226% w 2024 r., ale wciąż pozostaje powyżej 200%. Oznacza to, że UE eksportuje ponad dwukrotnie więcej, niż sama produkuje, co jest typowe dla centrum reeksportu dóbr luksusowych. Zjawisko to potęguje spektakularny wzrost eksportu z Irlandii – z 8,5 mln EUR do 215,8 mln EUR (+2428%) – która stała się piątym unijnym eksporterem. Jednocześnie to Francja, Niemcy i Włochy pozostają najbardziej wyspecjalizowanymi producentami (RSCA odpowiednio 0,64; 0,07; -0,19), przy czym Francja odpowiada za 35% unijnego eksportu w tym dziale – Specjalizacja.

Wnioski

Rynek zegarków i zegarów w handlu zagranicznym UE w latach 2015–2025 charakteryzował się szybką premieryzacją – spadek wolumenu został z nawiązką skompensowany wzrostem cen, szczególnie w segmencie zegarków luksusowych. Szwajcaria jeszcze silniej zdominowała dostawy, podczas gdy Wielka Brytania po Brexicie straciła swoją pozycję. Mimo utrzymującego się deficytu handlowego, UE zwiększyła wartość własnej produkcji i obniżyła zależność od importu netto, działając jednocześnie jako potężne centrum reeksportu. Dane wskazują, że przyszłość unijnego handlu w tym dziale będzie w jeszcze większym stopniu zależeć od globalnego popytu na dobra luksusowe oraz od stabilności relacji ze Szwajcarią.