Rozwój rynku: Meble i oświetlenie (CN 94) — 2015–2025

Introduction

Niniejszy raport analizuje ewolucję wymiany handlowej Unii Europejskiej z krajami spoza UE w dziale 94 Nomenklatury Scalonej, obejmującym meble, materace, pościel, oprawy oświetleniowe oraz budynki prefabrykowane, w latach 2015–2025. W tym okresie unijny handel tymi towarami przeszedł głębokie przeobrażenia: z pozycji trwałego eksportera netto UE stała się importerem netto, notując gwałtowny wzrost importu przy stabilniejszym, ale malejącym wolumenowo, eksporcie. Przemiany te napędzane były rosnącą rolą Chin oraz nowych dostawców, a także wstrząsami geopolitycznymi i cenowymi, które szczególnie silnie zaznaczyły się w 2022 roku.

Od nadwyżki do deficytu: jak zmieniał się bilans handlowy UE w meblach i oświetleniu

Eksport rósł wolniej niż import – wartość i wolumen

W 2015 roku łączny eksport UE (do krajów trzecich) wyniósł 25,7 mld EUR, a w 2025 roku osiągnął 29,1 mld EUR, co oznacza wzrost o 13,2%. Import w tym samym czasie skokowo wzrósł z 20,0 mld EUR do 33,7 mld EUR (+68,7%). Jeszcze wyraźniej tendencje te widać w wolumenie: ilość wyeksportowanych towarów spadła o 11,2% (z 4,89 mln ton do 4,34 mln ton), podczas gdy import wzrósł wolumenowo aż o 78,4% (z 4,42 mln ton do 7,88 mln ton).

Pełne dane o handlu

Ceny jednostkowe: presja wzrostowa w eksporcie, stabilizacja w imporcie

Średnia cena jednostkowa eksportu (EUR za tonę) wzrosła w analizowanym okresie o 27,6% – z 5 258 EUR/t do 6 708 EUR/t. W imporcie natomiast cena spadła o 5,5% – z 4 520 EUR/t do 4 273 EUR/t. Oznacza to, że wzrost wartości eksportu wynikał głównie z wyższych cen, a przyrost importu był efektem przede wszystkim ogromnego wolumenu przy relatywnie tańszym towarze.

Saldo handlowe: od 5,7 mld EUR nadwyżki do 4,6 mld EUR deficytu

Nadwyżka handlowa UE w dziale 94 stopniała i przekształciła się w deficyt. W 2015 roku wynosiła 5,75 mld EUR; w 2025 roku deficyt sięgnął -4,56 mld EUR. Punkt zwrotny przypadł na lata 2021–2022, gdy import gwałtownie przewyższył eksport.

Które kraje unijne najbardziej zwiększyły import?

Największy wzrost importu odnotowały:

• Polska – wzrost o 187,1% (z 0,86 mld do 2,46 mld EUR)
• Niderlandy – wzrost o 113,2% (z 2,22 mld do 4,74 mld EUR)
• Hiszpania – wzrost o 98,9% (z 1,41 mld do 2,80 mld EUR)
• Francja – wzrost o 58,5% (z 2,78 mld do 4,40 mld EUR)

Dane te pokazują, że wzrost popytu importowego objął zarówno kraje Europy Środkowo-Wschodniej, jak i duże gospodarki zachodnie. Zestawienie krajów reporterów

Chińska dominacja i dywersyfikacja dostaw w imporcie UE

Chiny pozostają głównym dostawcą, ale podlegają wahaniom cen i wolumenu

Chiny są zdecydowanie największym eksporterem mebli i oświetlenia do UE. Wartość importu z Chin wzrosła z 12,26 mld EUR w 2015 do 21,42 mld EUR w 2025 (+74,7%). W 2022 r. odnotowano skok cenowy o 33,2% w stosunku do średniej z lat 2020–2021, przy jednoczesnym spadku wolumenu poniżej poziomu bazowego. Ceny szybko wróciły jednak do poziomów sprzed szoku.

Wskaźnik koncentracji importu (HHI) jest umiarkowanie wysoki i wzrósł z 3875 do 4165 (wzrost o 7,5%). Wskaźniki koncentracji

Rosnąca rola Turcji, Ukrainy i Indii

Turcja i Ukraina zanotowały szczególnie dynamiczny wzrost, częściowo przejmując zamówienia przenoszone z Chin. Ukraina, mimo wojny, zwiększała dostawy aż do 2025 roku, osiągając 0,75 mld EUR. Główni partnerzy importowi

Eksport UE: stabilni odbiorcy zachodni i spadek na rynkach wschodnich

Struktura eksportu UE jest znacznie mniej skoncentrowana (HHI ok. 967 w 2025). Głównymi rynkami zbytu pozostają:

• Wielka Brytania – 5,47 mld EUR (+6,9%)
• Stany Zjednoczone – 5,03 mld EUR (+49,0%)
• Szwajcaria – 4,04 mld EUR (+22,5%)

Eksport do Chin spadł o 17,7% (do 0,93 mld EUR), a do Rosji załamał się o 75,2% – z 1,52 mld EUR w 2015 do zaledwie 0,38 mld EUR w 2025.

Geopolityka i szoki cenowe: wpływ kryzysów na handel meblami i oświetleniem

Załamanie eksportu do Rosji

W 2022 roku, po inwazji Rosji na Ukrainę, odnotowano szok cenowy na rynku rosyjskim: przeciętna cena eksportowa wzrosła o 91,6% przy jednoczesnym załamaniu wolumenu (spadek o 66,4% w stosunku do średniej bazowej). W kolejnych latach wolumen spadł jeszcze bardziej (do ok. 14% poziomu sprzed wojny), a ceny pozostały na wysokim poziomie, co wskazuje na ograniczone możliwości eksportu i selektywność dostaw.

Skokowe wzrosty cen na rynkach eksportowych w 2022

Rok 2022 przyniósł również wyjątkowe skoki cen na innych kierunkach:

• Stany Zjednoczone – cena wzrosła o 28,3%, przy wolumenie zbliżonym do bazowego; w kolejnych latach wolumen spadł o 11,6%, a ceny utrzymały się wyżej.
• Kanada – wzrost ceny o 20,8%, przy niewielkim wzroście wolumenu, po którym nastąpił spadek dostaw.

Te szoki ilustrują przejściowe problemy logistyczne i inflacyjne w handlu transatlantyckim. Analiza szoków cenowych

Szoki w imporcie: Turcja i Wietnam

Po stronie importu w 2022 roku również uwidoczniły się napięcia cenowe:

• Turcja – cena importowa wzrosła o 18,0%, a wolumen o 25,1% powyżej poziomu bazowego. W latach 2023–2024 wolumen ustabilizował się na podwyższonym poziomie, a ceny pozostały wyższe o ok. 25,8%.
• Wietnam – cena wzrosła aż o 38,5%, zaś wolumen jedynie o 7,8%; po szoku ceny wróciły częściowo do poziomów wyjściowych, a wolumen importu znacznie się obniżył.

Niestabilność dostaw z regionu Europy Wschodniej

Import z Ukrainy cechuje się najwyższą zmiennością (współczynnik zmienności CV = 0,403), a import z Białorusi wręcz załamał się w 2025 roku – z 82 tys. ton w 2024 do zaledwie 23 ton. Podobnie dużą zmiennością wykazuje eksport do Rosji (CV = 0,602) i Chin (CV = 0,409), co podkreśla rolę czynników polityczno-gospodarczych w kształtowaniu przepływów handlowych. Pełne dane o zmienności

Conclusion

W latach 2015–2025 unijny handel w kategorii mebli i oświetlenia (dział 94) przeszedł od wyraźnej nadwyżki do znaczącego deficytu. Kluczową siłą napędową był masowy wzrost importu, zwłaszcza z Chin, ale także z szybko rosnących dostawców, takich jak Turcja i Ukraina. Eksport UE, choć wartościowo wyższy, w ujęciu ilościowym zmalał, a jego wzrost opierał się głównie na podnoszeniu cen jednostkowych. Rok 2022 stanowił punkt zwrotny: seria szoków cenowych na głównych rynkach eksportowych i importowych oraz załamanie wymiany z Rosją odcisnęły trwałe piętno na strukturze handlu. W rezultacie rynek stał się bardziej skoncentrowany po stronie dostaw i bardziej zróżnicowany geograficznie po stronie odbiorców unijnego eksportu, przy jednoczesnym wzroście znaczenia krajów o wyższej zmienności dostaw.