Rozwój rynku: Odzież dziana (CN 61) — 2015–2025

Introduction

Dział 61 obejmuje artykuły odzieżowe i dodatki odzieżowe, dziane – od swetrów i t-shirtów po bieliznę i wyroby pończosznicze. W latach 2015–2025 handel Unii Europejskiej tymi towarami z krajami spoza UE wyróżniał się trzema wyraźnymi tendencjami: silnym wzrostem ilościowego importu z Azji przy stagnujących cenach jednostkowych, utrzymującym się, choć zmieniającym się strukturalnie, eksportem o coraz wyższych cenach sprzedaży oraz wstrząsami cenowymi w newralgicznym 2022 roku. Poniższy raport opisuje te dynamiki, wykorzystując dane z rocznego monitoringu unijnego handlu zagranicznego.

Azjatycka dominacja i pogłębiający się deficyt handlowy

Wartość importu dzianin wzrosła o blisko 38%, napędzana głównie przez dostawców z Azji Południowej i Południowo‑Wschodniej

W 2015 r. UE sprowadziła dzianiny o wartości 34,98 mld EUR, a w 2025 r. już 48,28 mld EUR (przegląd handlu). W tym samym czasie wolumen importu powiększył się z 2,09 mln ton do 3,06 mln ton (+46,7%), co przy spadku średniej ceny jednostkowej o 5,9% wskazuje na silny wzrost ilościowy dostaw. Eksport rósł wolniej – z 10,37 mld EUR do 14,77 mld EUR (+42,4%) – a jego ilość nawet nieznacznie zmalała (–2,9%). W efekcie deficyt handlowy UE w dziale 61 pogłębił się z –24,61 mld EUR do –33,51 mld EUR, czyli o 36,2%.

Chiny pozostają największym dostawcą, ale wyraźnie zyskują Bangladesz, Kambodża i Pakistan

W 2025 r. pięć pierwszych miejsc w unijnym imporcie zajmowały: Chiny (15,07 mld EUR), Bangladesz (11,74 mld EUR), Turcja (4,91 mld EUR), Kambodża (2,69 mld EUR) oraz Indie (2,33 mld EUR) (główni partnerzy handlowi). W ujęciu dynamiki w latach 2015–2025 import z Bangladeszu wzrósł o 69,5%, z Kambodży o 65,7%, a z Pakistanu aż o 187,2%. Dla Chin wzrost był bardziej umiarkowany (29,2%), a udział Turcji praktycznie się nie zmienił (6,2%). W efekcie maleje koncentracja importu w rękach jednego partnera – wskaźnik HHI dla wartości importu wzrósł jedynie z 1782 do 1802, pozostając na stabilnym, umiarkowanie wysokim poziomie (koncentracja HHI).

Brexist spowodował załamanie importu z Wielkiej Brytanii, która wypadła z grupy kluczowych dostawców

Jeszcze w 2019 r. Wielka Brytania dostarczała do UE dzianiny za 2,26 mld EUR. Po wyjściu z jednolitego rynku wartość ta skurczyła się do 0,66 mld EUR w 2025 r. (–64,6%). Wyraźnie widać to również w wolumenie importu (spadek o 35% w tonach między 2019 a 2021 r.), co odzwierciedla przeniesienie łańcuchów dostaw i formalności granicznych po brexicie.

Geograficzne przesunięcia w eksporcie i rosnąca wartość jednostkowa

Po Brexicie głównymi rynkami zbytu stały się Szwajcaria, Stany Zjednoczone i Turcja, a nie Wielka Brytania

Eksport dzianin UE do Wielkiej Brytanii zmalał z 3,07 mld EUR w 2015 r. do 2,12 mld EUR w 2025 r. (–30,9%), przy czym spadek ten skoncentrował się po 2020 r. W tym samym czasie sprzedaż do Szwajcarii urosła o 90,3% (do 2,51 mld EUR), do Stanów Zjednoczonych o 96,1% (do 1,47 mld EUR), a do Turcji aż o 191,3% (do 0,82 mld EUR). Silnie wzrósł także eksport do Norwegii (+84,9%) i Serbii (+116,0%) (główni partnerzy eksportowi). Koncentracja geograficzna eksportu wyraźnie zmalała – HHI spadł z 1244 do 795 – co oznacza, że UE zdywersyfikowała swoje rynki zbytu.

Eksport UE systematycznie podnosi swoją wartość jednostkową, co świadczy o przesunięciu w kierunku towarów o wyższej jakości

Mimo że ilość eksportowanych dzianin w latach 2015–2025 była stabilna (ok. 250–260 tys. ton, z wyjątkiem skoku w 2022 r.), wartość eksportu wzrosła o 42,4%. Średnia cena jednostkowa eksportu zwiększyła się z 40,1 tys. EUR za tonę do 58,8 tys. EUR za tonę (+46,6%). Dla porównania, cena importu spadła z 16,7 tys. EUR/t do 15,8 tys. EUR/t (–5,9%). Rozwarcie to pokazuje, że unijni producenci dzianin koncentrują się na droższych, często markowych wyrobach, podczas gdy importowane są tańsze produkty masowe.

Specjalizacja eksportowa skupia się w państwach południa i w Danii, podczas gdy Irlandia i Finlandia prawie wcale nie eksportują dzianin

W 2025 r. najwyższy wskaźnik ujawnionej przewagi komparatywnej (RSCA) notowały Chorwacja (0,438), Portugalia (0,387), Dania (0,382), Hiszpania (0,245) i Polska (0,234). Na przeciwnym biegunie znalazły się Irlandia (–0,894), Malta (–0,822) i Finlandia (–0,773) (specjalizacja). Rozkład ten wskazuje na wyraźną koncentrację produkcji eksportowej w krajach o długich tradycjach włókienniczych.

Wstrząsy cenowe, zmienność dostaw i struktura asortymentowa

Rok 2022 przyniósł silny, lecz przejściowy szok cenowy w imporcie z kluczowych państw azjatyckich

Analiza wykrytych zdarzeń cenowych wskazuje, że w 2022 r. średnia cena importu z Bangladeszu wzrosła o 27,0% (wobec średniej z lat 2020–2021), z Indii o 18,9%, a z Pakistanu o 17,4% (główne wstrząsy). Był to efekt globalnych zatorów logistycznych i wzrostu kosztów surowców po pandemii. W kolejnych latach ceny powróciły w kierunku poziomu wyjściowego, choć w przypadku Bangladeszu pozostały nieco podwyższone.

Zmienność przepływów handlowych była największa w relacjach z Wielką Brytanią i Pakistanem

W imporcie współczynnik zmienności (CV) dla Wielkiej Brytanii osiągnął aż 0,91, co jest skutkiem nagłego załamania dostaw po brexicie. Wysoką zmiennością cechował się również import z Pakistanu (0,35), Wietnamu (0,34) i Kambodży (0,22) (zmienność importu). Po stronie eksportu najbardziej niestabilne były przepływy do Turcji (0,39), Meksyku (0,38) i na Ukrainę (0,45), co wiąże się z sytuacją geopolityczną i gospodarczą tych rynków.

Struktura asortymentowa handlu potwierdza dominację pulowerów i t-shirtów, przy czym eksport UE wyraźnie plasuje się w wyższych segmentach cenowych

Zarówno w imporcie, jak i eksporcie największe pozycje zajmują cztery grupy: bluzy i pulowery (CN 6110), t-shirty (CN 6109) oraz odzież damska (CN 6104) i wyroby pończosznicze (CN 6115) (porównanie produktów). W imporcie wartość pulowerów wzrosła z 9,20 mld EUR (2015) do 12,31 mld EUR (2025), a t-shirtów z 7,96 mld EUR do 9,43 mld EUR. W eksporcie te same kategorie urosły odpowiednio z 2,64 mld EUR do 4,52 mld EUR (pulowery) oraz z 2,20 mld EUR do 3,15 mld EUR (t-shirty). Największa różnica tkwi w cenach jednostkowych – unijne t-shirty eksportowane w 2025 r. kosztowały średnio 56,8 tys. EUR/t, podczas gdy importowane 15,2 tys. EUR/t. Podobnie pulowery: eksport 81,5 tys. EUR/t, import 16,9 tys. EUR/t. Ten kontrast ilustruje, że unijny handel dzianinami ma charakter wymiany wewnątrzgałęziowej, w której UE specjalizuje się w produktach o wysokiej wartości dodanej.

Conclusion

W latach 2015–2025 handel dzianinami UE z państwami trzecimi charakteryzował się pogłębiającym się deficytem – rosnące ilości tanich wyrobów z Azji znacząco przewyższały wolumen i wartość eksportu. Jednocześnie unijny eksport przeszedł transformację: utrata rynku brytyjskiego po brexicie została zrekompensowana wzrostem sprzedaży do Szwajcarii, USA i Turcji, a średnie ceny eksportowe systematycznie rosły, odzwierciedlając koncentrację na wyższej jakości. Krótkotrwały szok cenowy w 2022 r. nie zmienił długookresowych trendów – import pozostaje zdominowany przez dostawców azjatyckich, a UE umacnia swoją pozycję jako eksporter droższych, specjalistycznych wyrobów dzianych.