Rozwój rynku: Dywany i pokrycia podłogowe (CN 57) — 2015–2025

Wprowadzenie

Niniejszy raport analizuje ewolucję handlu zagranicznego Unii Europejskiej w zakresie działu 57 Nomenklatury Scalonej – dywany i pozostałe pokrycia podłogowe włókiennicze – w latach 2015–2025. Produkt obejmuje dywany węzełkowe (5701), tkane (5702), igłowe (5703), filcowe (5704) oraz pozostałe pokrycia (5705). Okres badawczy ukazuje fundamentalną zmianę pozycji UE: z eksportera netto notującego nadwyżkę handlową rynek wspólnotowy przeobraził się w importera netto, coraz silniej uzależnionego od dostaw z Azji. Towarzyszy temu długotrwały spadek unijnej produkcji oraz wyraźne przesunięcia geograficzne w strukturze partnerów handlowych.

1. Od nadwyżki do deficytu – odwrócenie bilansu handlowego UE

Wartości, wolumeny i ceny – kontrast między eksportem a importem

W latach 2015–2025 eksport unijnych dywanów i pokryć podłogowych skurczył się o 14,0% pod względem wartości, podczas gdy import wzrósł o 46,7%. Jeszcze silniej rozjechały się wolumeny: wywóz zmalał o 30,8%, a przywóz zwiększył się o 67,0%. Równocześnie średnia cena jednostkowa eksportu wzrosła o 28,0%, natomiast cena importu spadła o 11,8%. Poniższa tabela podsumowuje te zmiany.

Źródło danych: Ogólny zarys handlu

Takie przeciwstawne trajektorie wskazują, że UE przesuwa się w kierunku droższych, wyspecjalizowanych produktów w eksporcie, podczas gdy masowy import zaspokaja popyt wewnętrzny po coraz niższych cenach jednostkowych.

Bilans handlowy i uzależnienie od importu

Ujemny bilans handlowy sięgnął w 2025 roku –387,1 mln EUR, co oznacza całkowite odwrócenie sytuacji z 2015 roku, gdy UE notowała nadwyżkę 473,5 mln EUR. Wskaźnik zależności od importu netto (Net import reliance) przeszedł z –18,5% w 2015 roku do +5,8% w 2024 roku, a intensywność handlu wzrosła z 46,6% do 66,3%. Unijny rynek dywanów stał się więc głęboko zintegrowany z globalnymi łańcuchami dostaw, przy malejącej samowystarczalności.

2. Azjatyccy giganci i słabnące rynki zbytu – geograficzne przesunięcia w handlu

Import: Chiny, Indie i Wietnam przejmują rynek

Struktura dostawców zmieniła się diametralnie. W 2015 roku trzej najwięksi dostawcy – Turcja, Indie i Chiny – odpowiadali za zbliżoną część importu. W 2025 roku Chiny stały się niekwestionowanym liderem z dostawami wartymi 513,5 mln EUR (+85,3%), a Indie zwiększyły sprzedaż o 43,0%. Najbardziej spektakularny wzrost odnotował Wietnam – z zaledwie 0,2 mln EUR w 2015 roku do 105,3 mln EUR w 2025 roku. Również Egipt i Bangladesz umocniły swoją pozycję.

Źródło danych: Główni partnerzy – import

Eksport: Wielka Brytania przestaje być kluczowym odbiorcą

Po stronie eksportu doszło do głębokiego spadku sprzedaży do Wielkiej Brytanii (–35,9%), która pozostała wprawdzie największym rynkiem, lecz jej udział stopniał z 47,5% unijnego eksportu w 2015 roku do 35,4% w 2025 roku. Wyraźnie zmniejszył się również wywóz do Rosji (–55,8%), co można wiązać z sankcjami i wycofaniem się europejskich firm. Stabilny wzrost odnotowano natomiast w eksporcie do Szwajcarii (+31,0%), Norwegii (+23,4%) i Turcji (+35,1%).

Źródło danych: Główni partnerzy – eksport

Koncentracja i zmienność dostaw

Indeks koncentracji HHI (Koncentracja handlu) w imporcie wzrósł nieznacznie (z 1 612 do 1 710, +6,1%), natomiast w eksporcie wyraźnie zmalał (z 2 531 do 1 614, –36,2%), co odzwierciedla dywersyfikację rynków zbytu w miarę słabnięcia dominacji brytyjskiej.

Największą niestabilność wolumenu dostaw wykazuje Wietnam (współczynnik zmienności CV = 1,03), co jest konsekwencją gwałtownego skalowania produkcji. Z kolei Turcja i Szwajcaria cechują się bardzo stabilnymi przepływami (CV ok. 0,10). W 2022 roku system wykrył gwałtowne szoki cenowe w imporcie z Indii (wzrost ceny o 15,9%, wartość anomalii 46,4) oraz z Chin (skok o 35,1%, anomalia 8,5). Były to przejściowe zaburzenia, po których ceny powróciły do poziomów bliskich bazowym, jednak wskazują one na wrażliwość łańcuchów dostaw. (Wstrząsy cenowe)

3. Produkcja unijna w odwrocie – struktura towarowa i specjalizacja

Główne kategorie produktowe: dywany igłowe i tkane dominują w handlu

W unijnym imporcie największy wolumen przypada na dywany igłowe (5703) i tkane (5702), przy czym w 2025 roku przywóz tych pierwszych osiągnął 222,2 tys. ton, a drugich 194,4 tys. ton. W eksporcie UE wysyła głównie dywany igłowe (206,4 tys. ton), podczas gdy segmenty o wyższej wartości jednostkowej – dywany węzełkowe (5701) i tkane – odgrywają mniejszą rolę ilościową, lecz istotną wartościowo.

Import według podkategorii (2025)

Eksport według podkategorii (2025)

Źródło danych: Porównanie segmentów produktowych

Różnica w cenach jednostkowych między eksportem a importem jest szczególnie widoczna w dywanach węzełkowych (38,7 tys. EUR/t wobec 15,4 tys. EUR/t) i tkanych (9,2 tys. EUR/t wobec 3,8 tys. EUR/t). UE pozostaje więc dostawcą wyrobów wyższej jakości i bardziej pracochłonnych, natomiast masowy import opiera się na tańszych produktach azjatyckich.

Kurcząca się produkcja unijna

Produkcja dywanów i pokryć podłogowych w UE obniżyła się znacząco w badanym okresie. W 2015 roku wytworzono 458 mln m² tych wyrobów o wartości 3,21 mld EUR, a w 2024 roku już tylko 313 mln m² i 2,90 mld EUR. Dane PRODCOM pokazują jednak, że tendencja spadkowa trwa od 2003 roku, gdy produkcja sięgała 860 mln m² – od tego czasu skurczyła się o 63,5% pod względem ilości i o 36,7% pod względem wartości. (Wolumeny produkcji) Spadek krajowej podaży jest wypełniany rosnącym importem, co doskonale tłumaczy odwrócenie bilansu handlowego.

Specjalizacja państw członkowskich

Mimo ogólnego spadku produkcji, niektóre kraje UE zachowały wysoką specjalizację eksportową w tym dziale. W 2025 roku najwyższy wskaźnik ujawnionej przewagi komparatywnej (RSCA) odnotowały Belgia (0,38), Dania (0,36), Holandia (0,27) oraz Szwecja (0,26). Te cztery państwa odpowiadają za ponad 50% unijnego eksportu zewnętrznego w CN 57 – w szczególności Belgia (18,7% udziału w eksporcie UE) i Holandia (25,1%) pełnią rolę hubów logistycznych i produkcyjnych. Równocześnie wiele krajów, zwłaszcza mniejsze gospodarki jak Cypr, Luksemburg czy Litwa, praktycznie nie uczestniczy w tym handlu. (Specjalizacja eksportowa)

Wnioski

W latach 2015–2025 rynek unijny dywanów i włókienniczych pokryć podłogowych przeszedł fundamentalną transformację. Nadwyżka handlowa przekształciła się w deficyt, napędzany dynamicznym wzrostem importu z Azji – przede wszystkim z Chin, Indii i Wietnamu – przy jednoczesnym kurczeniu się eksportu, szczególnie na rynek brytyjski. Sektor ten stał się bardziej zależny od zewnętrznych dostawców, a wskaźnik zależności od importu netto po raz pierwszy w historii analizowanego okresu osiągnął wartości dodatnie. Spadek unijnej produkcji, widoczny zarówno w ilości, jak i wartości, potwierdza erozję bazy przemysłowej w tym segmencie. UE utrzymuje przewagę jedynie w wyżej wycenianych kategoriach wyrobów (dywany węzełkowe, tkane) i opiera eksport na kilku wyspecjalizowanych gospodarkach (Belgia, Holandia, Dania, Szwecja). Dalszy wzrost importu oraz niestabilność cenowa (szoki 2022 roku) każą zwrócić uwagę na odporność łańcuchów dostaw i ewentualne ryzyka związane z nadmierną koncentracją dostaw w Azji Południowej i Południowo-Wschodniej.