Rozwój rynku: Jedwab surowy (CN 50) — 2015–2025

Wprowadzenie

Raport dotyczy handlu zagranicznego Unii Europejskiej w ramach pozycji celnej CN 50 — „Jedwab" — w okresie od 2015 do 2025 roku. Analiza obejmuje wymiarę z krajami spoza UE, z uwzględnieniem struktury produktowej, kierunków geograficznych, zmienności cen oraz zagadnień zależności importowej. Dane pochodzą z przeglądu ogólnego oraz rozbicia produktowego.

Pozycja CN 50 obejmuje szeroki asortyment — od surowców (kokony, jedwab surowy) przez półfabrykaty (przędza, odpady) po wyroby gotowe (tkaniny jedwabne). W analizowanym okresie rynek jedwabiu w UE przeszedł istotną transformację: wolumeny handlu spadły, ceny wzrosły, a struktura geograficzna dostaw i specjalizacja krajów członkowskich uległy wyraźnym przesunięciom.

1. Strukturalny spadek wolumenów przy jednoczesnym wzroście cen

Wartość i ilość importu systematycznie maleją

W latach 2015–2025 import jedwabiu do UE od krajów trzecich zmniejszył się z 354,8 mln EUR do 302,1 mln EUR (spadek o 14,9%), przy czym wolumen spadł znacznie bardziej — z 5 943 t do 4 480 t (–24,6%). Najniższy import odnotowano w 2020 roku, gdy wartość wyniosła zaledwie 195,0 mln EUR, a ilość 3 542 t — co jest bezpośrednim efektem pandemii COVID-19. Mimo odbicia w latach 2021–2022, poziomy z 2015 roku nie zostały odzyskane.

Rok	Wartość importu (mln EUR)	Ilość importu (t)	Średnia cena importu (EUR/t)
2015	354,8	5 943	59 670
2018	371,8	6 008	61 882
2020	195,0	3 542	55 043
2022	356,0	5 534	64 328
2025	302,1	4 480	67 417

Źródło: Przegląd ogólny

Eksport kurczy się szybciej niż import

Strona eksportowa UE odnotowała jeszcze głębszy spadek: wartość zmniejszyła się z 203,9 mln EUR do 124,9 mln EUR (–38,8%), a wolumen z 1 537 t do 795 t (–48,3%). Deficyt handlowy pogłębił się z –150,9 mln EUR w 2015 roku do –177,2 mln EUR w 2025 roku, co oznacza wzrost zależności netto od importu o 198,9% (z 8,3% do 24,9%).

Jednostkowe ceny rosną — popyt przesuwa się w stronę wyrobów wyższej wartości

Mimo spadku wolumenów, ceny jednostkowe zarówno w eksporcie, jak i imporcie wyraźnie wzrosły. Średnia cena eksportowa wzrosła z 132 633 EUR/t do 157 061 EUR/t (+18,4%), a importowa z 59 670 EUR/t do 67 417 EUR/t (+13,0%). Wzrost ten odzwierciedla kilka czynników: inflację kosztów produkcji, przesunięcie struktury asortymentowej w stronę wyrobów o wyższej wartości jednostkowej (np. tkaniny jedwabne CN 5007 vs. odpady CN 5003) oraz globalny wzrost cen jedwabiu surowego po pandemii.

2. Dominacja Chin i rosnące ryzyko koncentracji dostaw

Chiny odpowiadają za ponad 80% importu

Chiny pozostają zdecydowanie największym dostawcą jedwabiu do UE — w 2025 roku wartość importu z Chin wyniosła 249,5 mln EUR, co stanowiło 82,6% całkowitego importu. Jest to udział względnie stabilny w czasie (w 2015 roku wynosił ok. 79%). Drugi co do wielkości dostawca — Indie — dostarczył zaledwie 12,1 mln EUR (4,0%).

Partner	Import 2015 (mln EUR)	Import 2025 (mln EUR)	Zmiana (%)	Udział 2025
Chiny	280,4	249,5	–11,1	82,6%
Indie	21,5	12,1	–43,7	4,0%
Wielka Brytania	11,3	11,2	–0,5	3,7%
Brazylia	11,3	8,5	–24,6	2,8%
Wietnam	8,3	3,8	–54,2	1,2%

Źródło: Najważniejsi partnerzy

Indeks HHI potwierdza wzrost koncentracji importu

Herfindahl-Hirschman Index (HHI) dla importu wzrósł z 6 315 do 6 874 (+8,8%), co wskazuje na umiarkowane, ale rosnące ryzyko koncentracji dostaw. Dla porównania, HHI eksportu spadł z 966 do 898 (–7,0%), co oznacza nieco większą dywersyfikację rynków odbiorców.

Źródło: Koncentracja HHI

Szok cenowy z Chin w 2022 roku

Najważniejszym zidentyfikowanym szokiem w analizowanym okresie był gwałtowny wzrost cen importu jedwabiu z Chin w 2022 roku — wskaźnik abnormalności wyniósł 24,7, a zmiana cen sięgnęła +26,3%. Zbiegło się to z zaburzeniami łańcuchów dostaw po pandemii oraz rosnącymi kosztami produkcji w Chinach. Innym zauważalnym szokiem był wzrost cen eksportu na Białoruś w 2023 roku (+74,2%, abnormalność 7,4), choć przy niewielkim udziale wartościowym (1%).

Źródło: Szoki podażowe

Wysoka zmienność cenowa na kluczowych relacjach

Współczynnik zmienności (CV) cen importowych jest najwyższy dla Korei Południowej (0,55), Wielkiej Brytanii (0,54) i Wietnamu (0,48), co wskazuje na niestabilność dostaw z tych kierunków. W eksporcie największą zmienność wykazują relacje z Wielką Brytanią (0,63), Japonią (0,58) i Rosją (0,51).

Źródło: Zmienność

3. Geograficzna reorganizacja handlu i specjalizacja wewnątrz UE

Włochy — hegemon europejskiego rynku jedwabiu

Włochy dominują zarówno po stronie importowej, jak i eksportowej. W 2025 roku Włochy zaimportowały jedwab o wartości 170,1 mln EUR (56,3% importu UE) i wyeksportowały 96,2 mln EUR (77,0% eksportu UE). Wskaźnik RCA (Revealed Comparative Advantage) dla Włoch wynosi 6,26, a RSCA 0,72 — co sytuuje je jako trzeciego najbardziej wyspecjalizowanego producenta jedwabiu w UE, po Rumunii (RCA 16,6, RSCA 0,89) i Słowenii (RCA 9,0, RSCA 0,80).

Kraj	RCA	RSCA	Udział w produkcji UE	Udział w eksporcie UE
Rumunia	16,62	0,887	27,7%	1,7%
Słowenia	8,97	0,800	9,0%	1,0%
Włochy	6,26	0,724	50,1%	8,0%
Francja	0,53	–0,303	4,2%	7,8%
Niemcy	—	—	—	—

Źródło: Specjalizacja

Dramatyczny spadek eksportu z Francji i Niemiec

Eksport z Francji spadł z 66,4 mln EUR w 2015 roku do zaledwie 18,9 mln EUR w 2025 roku (–71,5%), a z Niemiec z 15,4 mln EUR do 3,5 mln EUR (–77,4%). Te dwa kraje, które w 2015 roku odpowiadały za 40% eksportu UE, w 2025 roku stanowiły zaledwie 17,9%. Jednocześnie eksport z Tunezji wzrósł o 85,4% (z 12,7 mln do 23,5 mln EUR), co sugeruje rosnącą rolę tego kraju jako platformy produkcji i reeksportu.

Źródło: Kraje-sprawozdawcy

Tkaniny jedwabne (CN 5007) dominują strukturę produktową

Tkaniny jedwabne stanowią największą pozycję zarówno w imporcie (115,5 mln EUR w 2025 roku, 38,2% importu), jak i w eksporcie (108,2 mln EUR, 86,6% eksportu). Import surowego jedwabu (CN 5002) wyniósł 95,2 mln EUR (31,5%), a odpadów jedwabiu (CN 5003) — 26,2 mln EUR (8,7%).

Kod CN	Produkt	Import 2025 (mln EUR)	Eksport 2025 (mln EUR)	Cena importu (EUR/t)	Cena eksportu (EUR/t)
5007	Tkaniny jedwabne	115,5	108,2	108 900	204 671
5002	Jedwab surowy (nieskręcany)	95,2	2,7	63 296	76 048
5005	Nitka wyczeskowa z odpadów	38,3	5,3	52 589	91 127
5004	Przędza jedwabna	25,1	5,4	67 807	60 406
5003	Odpady jedwabiu	26,2	1,2	33 702	30 420

Źródło: Rozbicie produktowe

Produkcja UE rośnie wolumenowo, ale maleje wartościowo

Produkcja jedwabiu w UE wzrosła z 31,3 mln kg w 2015 roku do 38,7 mln kg w 2025 roku (+23,9%), jednak wartość produkcji spadła z 724,5 mln EUR do 466,0 mln EUR (–35,7%). Ten pozorny paradoks — więcej jednostek, ale mniej wartości — może odzwierciedlać przesunięcie struktury produkcji w stronę wyrobów o niższej wartości jednostkowej lub spadek cen surowców i półfabrykatów na rynku europejskim.

Źródło: Wolumeny produkcji

Podsumowanie

Rynek jedwabiu w UE w latach 2015–2025 charakteryzuje się kilkoma kluczowymi dynamikami:

Trwały spadek wolumenów handlu — zarówno import, jak i eksport zmniejszyły się istotnie, przy czym eksport spadł szybciej niż import, prowadząc do pogłębienia deficytu handlowego i wzrostu zależności netto od importu z 8,3% do 24,9%.
Wzrost cen jednostkowych przy malejących wolumenach sugeruje, że rynek przesuwa się w stronę wyrobów premium, a jednocześnie koszty produkcji globalnej rosną.
Silna koncentracja dostaw na Chinach (ponad 80% importu) stanowi istotne ryzyko strategiczne, szczególnie w kontekście szoku cenowego z 2022 roku i rosnącego HHI koncentracji.
Wewnątrzunijna reorganizacja — Włochy umacniają swoją pozycję, Rumunia i Słowenia wykazują wysoką specjalizację, podczas gdy Francja i Niemcy tracą znaczenie eksportowe.

Rynek jedwabiu w UE pozostaje niszą o ograniczonym wolumenie, ale o znaczącej wartości dodanej, z rosnącym wyzwaniem związanym z dywersyfikacją dostaw i utrzymaniem konkurencyjności europejskich producentów.