Marktontwikkeling: Diverse chemische producten (CN 38) — 2015–2025
Inleiding
CN 38, "Diverse producten van de chemische industrie", is een brede goederencategorie die onder meer pesticiden, biodiesel, katalysatoren, industriële vetzuren, actieve kool, vuurvaste preparaten en chemische residuen omvat. De Scope & Definitions geven een overzicht van alle 27 onderliggende CN-codes. Het is daarmee een van de meest gediversifieerde productgroepen in de EU-handelsstatistiek.
Over de periode 2015–2025 heeft de EU haar positie als netto-exporteur in deze categorie aanzienlijk verstevigd. De exportwaarde steeg met 51,5% tot bijna €40 miljard, terwijl de importwaarde met 60,0% groeide tot ruim €25,7 miljard. Het handelsoverschot nam toe van €10,3 miljard naar €14,2 miljard. Opvallend is dat deze waardegroei grotendeels door prijsstijgingen werd gedreven — het exportvolume bleef vrijwel stabiel — terwijl de importgroei juist volumegedreven was. Daarnaast verschoven de handelsstromen aanzienlijk: de uitvoer naar Rusland klapte ineen, terwijl Aziatische en Latijns-Amerikaanse partners aan belang wonnen. Tegelijkertijd groeide het aandeel biodiesel (CN 3826) in de import tot een dominante, maar volatiele factor.
Dit rapport analyseert drie hoofdlijnen van deze ontwikkeling.
1. Prijs gedreven exportgroei en volumegedreven importgroei: een fundamenteel verschil in dynamiek
De exportwaarde steeg fors, maar het volume bleef nagenoeg gelijk
Over de volledige periode 2015–2025 groeide de EU-export van CN 38 van €26,3 miljard naar €39,9 miljard (+51,5%). Het exportvolume daalde daarentegen licht van 9,52 miljoen ton naar 9,40 miljoen ton (−1,2%). De gemiddelde exportprijs steeg van €2.765 per ton naar €4.240 per ton (+53,3%), waarmee prijsstijgingen de volledige waardegroei verklaren — en meer.
| Indicator | 2015 | 2025 | Verandering |
|---|---|---|---|
| Exportwaarde (€ mrd) | 26,3 | 39,9 | +51,5% |
| Exportvolume (mln t) | 9,52 | 9,40 | −1,2% |
| Gemiddelde exportprijs (€/t) | 2.765 | 4.240 | +53,3% |
De exportwaarde bereikte haar piek in 2022 met €42,0 miljard, waarna ze in 2023–2025 enigszins daalde — waarschijnlijk als gevolg van normalisatie na de energieschokken van 2021–2022.
De importwaarde groeide vooral door volumetoename
De import vertoonde een geheel ander patroon. De importwaarde steeg van €16,1 miljard naar €25,7 miljard (+60,0%), maar het volume nam met 60,7% toe — van 6,46 miljoen ton naar 10,39 miljoen ton. De gemiddelde importprijs bleef nagenoeg onveranderd (€2.483 → €2.472, −0,5%). De importpiek lag eveneens in 2022, zowel in waarde (€36,8 miljard) als in volume (12,21 miljoen ton).
| Indicator | 2015 | 2025 | Verandering |
|---|---|---|---|
| Importwaarde (€ mrd) | 16,1 | 25,7 | +60,0% |
| Importvolume (mln t) | 6,46 | 10,39 | +60,7% |
| Gemiddelde importprijs (€/t) | 2.483 | 2.472 | −0,5% |
Het handelsoverschot groeide, maar de structurele positie is complex
Het netto-importaandeel werd steeds negatiever: van −4,5% in 2015 tot −15,6% in 2025. Dit betekent dat de EU als geheel steeds meer netto-exporteur werd. Tegelijkertijd nam de handelsintensiteit toe van 21,1% naar 51,8%, en de exportpropensiteit van 13,7% naar 39,4%. Dit wijst op een toenemende verwevenheid van de EU-chemische industrie met de wereldhandel — zowel aan de in- als uitvoerkant.
De tegenstelling tussen waarde- en volumedynamiek wijst op structurele verschillen: de EU exporteert vooral hoogwaardige specialty chemicals (bijv. pesticiden, katalysatoren) waar de eenheidsprijzen stegen, terwijl de import steeds meer wordt gedomineerd door volumineuzere bulkproducten zoals biodiesel en chemische residuen.
2. Herstructurering van handelspartners: verlies Russische markt, opkomst van Azië en Zuid-Amerika
De export naar Rusland stortte in; China en de VS groeiden sterk
De partnerstructuur van de EU-export verschuifde dramatisch. De uitvoer naar de Russische Federatie daalde van €1,50 miljard (2015) naar €621 miljoen (2025), een daling van 58,7%. De volatiliteitscoëfficiënt voor de Russische export bedroeg 0,57 — de hoogste onder de top-exportpartners — hetgeen de grilligheid van deze stroom illustreert.
Tegelijkertijd groeide de export naar:
| Partnerland | Export 2015 (€ mrd) | Export 2025 (€ mrd) | Groei |
|---|---|---|---|
| Verenigde Staten | 3,17 | 6,01 | +89,7% |
| China | 1,60 | 3,79 | +136,0% |
| Turkije | 1,07 | 1,88 | +75,9% |
| Verenigd Koninkrijk | 3,68 | 4,47 | +21,8% |
| Zwitserland | 1,07 | 1,71 | +60,1% |
De Verenigde Staten werden daarmee de grootste exportbestemming buiten het Verenigd Koninkrijk, met een piek van €8,0 miljard in 2022. De VS-export kende echter ook de hoogste volatiliteit onder de grote partners (CV = 0,40). De schokdetectie identificeerde een Canadese prijsschok in 2022 met een abnormaalheid van 12,9 en een prijsverschuiving van 71%, hetgeen wijst op bredere marktverstoringen in Noord-Amerika in dat jaar.
De import werd gediversifieerd, met sterke opkomst van Indonesië en Argentinië
Aan de importzijde was de spreiding naar nieuwe leveranciers nog opvallender. De Herfindahl-index voor importwaarde daalde van 1.708 naar 1.201 (−29,7%), wat duidt op een significante daling van de concentratie. De grootste verschuivingen:
| Partnerland | Import 2015 (€ mrd) | Import 2025 (€ mrd) | Groei | CV |
|---|---|---|---|---|
| Argentinië | 0,065 | 0,536 | +728,6% | 0,71 |
| Indonesië | 0,352 | 1,242 | +252,8% | 0,37 |
| China | 0,815 | 2,222 | +172,6% | 0,48 |
| Maleisië | 0,720 | 1,411 | +95,9% | 0,19 |
| Verenigde Staten | 4,706 | 7,003 | +48,8% | 0,24 |
| Noorwegen | 0,210 | 0,316 | +50,2% | 0,14 |
| Verenigd Koninkrijk | 3,946 | 3,300 | −16,4% | 0,43 |
De explosieve groei van importen uit Argentinië (+728,6%) en Indonesië (+252,8%) is sterk gerelateerd aan biodiesel (CN 3826), dat hieronder wordt besproken. De Argentijnse import kende de hoogste volatiliteit (CV = 0,71), met een piek van €1,67 miljard in 2022 en een daling daarna. De Israëlische import vertoonde een extreme prijsschok in 2018 met een abnormaliteit van 168,1 en een prijsverschuiving van 3.235%, zij het bij een beperkt aandeel van 2,4% in de waarde.
EU-lidstaten: Duitsland domineert, Oost-Europese landen groeien snel
Binnen de EU bleef Duitsland de grootste zowel in import (€6,6 mrd in 2025) als in export (€13,6 mrd). Opvallend is de spectaculaire groei van Hongarije als importeur: van €149 miljoen naar €1,15 miljard (+668,1%). De specialisatieanalyse toont dat Ierland (RSCA = 0,278) en België (RSCA = 0,251) de meest gespecialiseerde EU-exporteurs zijn in CN 38, terwijl Malta, Slowakije en Roemenië het minst gespecialiseerd zijn.
3. Biodiesel als motor van de importgroei: dominantie, volatiliteit en beleidsgevoeligheid
Biodiesel (CN 3826) werd het grootste importproduct naar waarde
De productsegmentanalyse onthult dat de importstructuur van CN 38 in de loop der jaren sterk veranderde, gedomineerd door enkele grote segmenten. De top-importproducten naar waarde in 2025:
| CN-code | Omschrijving | Importwaarde 2025 (€ mrd) |
|---|---|---|
| 3824 | Chemische preparaten n.e.g. | 4,31 |
| 3826 | Biodiesel | 2,00 |
| 3823 | Industriële vetzuren | 2,54 |
| 3808 | Pesticiden | 1,92 |
| 3802 | Actieve kool | 0,47 |
| 3811 | Dopes/additieven | 0,88 |
Biodiesel (CN 3826) toonde de meest spectaculaire dynamiek. De importwaarde steeg van €633 miljoen in 2015 naar een piek van €4,39 miljard in 2022, om vervolgens te dalen naar €2,00 miljard in 2025. Het importvolume volgde een vergelijkbaar patroon: van 696.000 ton (2015) naar een piek van 3,73 miljoen ton (2019), daarna dalend tot 1,57 miljoen ton (2025).
| Jaar | Import biodiesel (€ mrd) | Import biodiesel (mln t) | Prijs (€/t) |
|---|---|---|---|
| 2015 | 0,63 | 0,70 | 909 |
| 2018 | 2,57 | 3,61 | 712 |
| 2020 | 2,56 | 3,08 | 831 |
| 2022 | 4,39 | 2,74 | 1.601 |
| 2025 | 2,00 | 1,57 | 1.275 |
De importpiek in volume in 2018–2019 weerspiegelt de versterkte EU-vermengingsverplichtingen voor hernieuwbare brandstoffen. De waardenpiek in 2022 werd gedreven door extreme prijsstijgingen (tot €1.601/t) als gevolg van de energieschok na de Russische inval in Oekraïne. De sterke daling daarna houdt verband met de EU-anti-dumpingmaatregelen tegen Indonesische en Argentijnse biodiesel, die de eerder besproken importpieken uit die landen verklaren.
Chemische preparaten (CN 3824) en pesticiden (CN 3808) zijn de exportmotor
Aan de exportzijde domineren twee segmenten:
| CN-code | Omschrijving | Exportwaarde 2025 (€ mrd) | Groei t.o.v. 2015 |
|---|---|---|---|
| 3824 | Chemische preparaten n.e.g. | 8,12 | +37,8% |
| 3808 | Pesticiden | 5,43 | +7,5% |
| 3811 | Dopes/additieven | 2,32 | +15,8% |
| 3826 | Biodiesel | 0,87 | +55,1% |
| 3816 | Vuurvast cement | 0,57 | +11,4% |
| 3809 | Appreteermiddelen | 0,70 | +9,0% |
CN 3824 (chemische preparaten) was in 2025 goed voor €8,1 miljard aan export, met een gestaag stijgende gemiddelde prijs van €1.782/t (2015) naar €2.550/t (+43,1%). Het volume bleef relatief stabiel rond 3,2–3,9 miljoen ton. Dit segment omvat specialty chemicals die profiteren van de technologische voorsprong van de EU-chemische industrie.
Pesticiden (CN 3808) vertonen het hoogste prijsniveau van alle segmenten: gemiddeld €7.852/t in 2025, met een piek van €9.486/t in 2023. Dit weerspiegelt de hoge toegevoegde waarde van gewasbeschermingsmiddelen. Het exportvolume daalde echter licht van 686.000 ton naar 691.000 ton, terwijl de waarde fluctueerde tussen €4,7 miljard en €6,6 miljard.
De EU als producent van specialty chemicals, importeur van bulkchemicaliën
De concentratie-indicatoren bevestigen dit beeld. De export is relatief gedesconcentreerd (HHI ≈ 556–589) en stabiel, wat past bij een breed scala aan specialty producten. De import was in 2015 meer geconcentreerd (HHI = 1.708) maar is sterk gediversifieerd (HHI = 1.201 in 2025), met name door de opkomst van nieuwe biodieselleveranciers.
| Indicator | 2015 | 2025 | Verandering |
|---|---|---|---|
| HHI import (waarde) | 1.708 | 1.201 | −29,7% |
| HHI export (waarde) | 556 | 589 | +6,0% |
| HHI import (volume) | 1.080 | 1.083 | +0,2% |
| HHI export (volume) | 788 | 700 | −11,2% |
Conclusie
De EU-handel in CN 38 (diverse chemische producten) vertoont over 2015–2025 een beeld van groeiende handelsintensiteit, structurele verschuivingen in partnersamenstelling en toenemende kwetsbaarheid voor beleids- en marktschokken.
Drie hoofdconclusies:
-
De EU is een steeds sterkere netto-exporteur, maar de groei is vooral prijsgedreven. Het exportvolume bleef nagenoeg stabiel, terwijl de waarde met 51,5% steeg. Dit wijst op een verschuiving naar hogewaardeproducten (specialty chemicals, pesticiden) en/of inflatoire druk. De import groeide juist volumegedreven, met name in bulkproducten als biodiesel.
-
De handelspartners verschoven aanzienlijk. Het verlies van de Russische markt (−58,7% export) werd meer dan gecompenseerd door groei naar de VS (+89,7%), China (+136,0%) en Turkije (+75,9%). Aan de importzijde werden Argentinië, Indonesië en Maleisië belangrijke leveranciers, wat de importconcentratie deed dalen maar ook nieuwe volatiliteitsrisico's introduceerde (hoge CV's voor Argentinië en China).
-
Biodiesel is de meest volatiele en beleidsgevoelige component. De import van CN 3826 vertoonde extreme schommelingen — van €0,6 miljard naar €4,4 miljard en terug naar €2,0 miljard — gedreven door EU-vermengingsverplichtingen, energieschokken en anti-dumpingmaatregelen. Deze volatiliteit heeft directe gevolgen voor de stabiliteit van de totale CN 38-handelsstatistiek.
De toenemende handelsintensiteit (van 21% naar 52%) en exportpropensiteit (van 14% naar 39%) onderstrepen dat de EU-chemische industrie steeds meer afhankelijk is geworden van internationale markten — zowel als afzet als bron van grondstoffen. Dit versterkt het belang van diversificatie van leveringsketens en handelsakkoorden, temeer gezien de gebleken kwetsbaarheid voor geopolitieke schokken en antidumpinggeschillen.